Manji pristup.Jasnija slika.Pažljivo planirana hirurgija.

U humanoj medicini primena minimalno invazivnih tehnika pri hirurškim intervencijma je čvrsto utemeljena tehnika u svim visoko razvijenim zemaljama. Brzim tehnološkim napretkom i prihvatanjem životinja kao bića koja misle, osećaju i obolevaju poput ljudi, njihovi vlasnici i veterinarski zdrvstveni radnici prepoznali su značaj u očuvanju i pružanju adekvatne zdravstvene nege svojim ljubimcima, odnosno pacijenatima. Stoga, sprovođenje profilaktičkih, dijagnostičkih i terapijskih hirurških procedura upotrebom minimalno invazivnih laparoskopskih tehnika dobijaju sve veći značaj i širu primenu ne samo u humanoj već i u veterinarskoj medicini.

Laparoskopska hirurgija je vrsta minimalno invazivne hirurgije, tehnika koja omogućava da se neophodni zahvat izvrši kroz nekoliko malih otvora koji se postavljaju na abdomenu. Specijalizovana kamera sa fiberoptičkim vlaknima (Laparoskop), se uvodi kroz jedan od tih otvora da bi se vizuelizovale sve površine i organi u unutrašnjosti abdomena i karlične šupljine. Na isti način kroz druge postavljene otvore se uvode odgovarajući laparoskopski instrumenti potrebni za izvođenje hirurške intervencije. Laparoskopske hirurške intervencije sprovodi hirurški tim koji mora da čine stučna lica obučena da pravilno koriste savremenu laparoskopsku tehnologiju.

Ovariohisterektomija malih životinja je najčešći tip hirurške intervencije koja se vrši u veterinarskoj maloj praksi. Ovariohisterektomija se izvodi radi sprečavanja neželjenog graviditeta, i radi smanjenja rizika od pojave infektivnih ili kancerogenih bolesti reproduktivnog trakta kod ženki. Laparoskopska ovariektomija u poređenju sa radikalnom invazivnom ovariohisterektomijom je tehnički manje zahtevna i vremenski kraća intervencija za izvođenje. Takođe, u studiji objavljenoj 2005-te godine u 'Journal of the Veterinary Medical Association' rezultati su pokazali da se korišćenjem laparoskopskih hirurških tehnika smanjuje stepen pojave postoperativnog bola kod pacijenata, rizik od pojave hemoragija, kao i vreme postoperativnog oporavka pacijenta za 65%.

U tabeli 1. Prikazane su prednosti korišćenja laparoskopskih hirurških tehnika u odnosu na klasične, invazivne otvorene hirurške tehnike

Razlozi za izvođenje minimalno invazivnih tehnika odnosno laparoskopske hirurgije abdomena su: bolesti ili patološke promene koje dovode do razvoja akutnog ili hroničnog bola u predelu abdomena ili karlice, bolja vizuelizacija izraslina i mrlja nepoznatog porekla u abdominalnoj šupljini, za kolekciju različitih uzoraka tkiva, tečnosti ili organa (biopsija) za dalja patohistološka ispitivanja, sterilizacija ili kastracia pasa i mačaka, determinisanje mogućih uzroka akumulacije slobodne tečnosti u abdominalnoj šupljini, određivanje faze razvoja specifičnih neoplastičnih tvorevina abdomena, hirurško odstranjivanje neoplastičnih tvorevina ili zahvaćenih organa istim u abdomenu, korekcije različitih vrsta hernija, gastropeksija, odstranjivanje dela ili celih organa abdominalne šupljine iz opravdanih medicinskih razloga (splenektomija, adrenalektomija, totalna ili parcijalna hepatektomija itd.).

Osnovni elementi laparoskopske opreme neophodni za izvođenje hirurških zahvata primenom laparoskopskih tehnika su laparoskopska kamera i primarni troakar prečnika 10 mm, izvor svetlosti jačine 400 W, Verešova igla, automatizovani CO2 insuflator, video kamera i monitor, irigaciono-sukcioni sistem, oprema za monopolarnu i bipolarnu elektrohirurgiju, endoskopski instrumenti (makaze, dva forcepsa od kojih jedan mora biti atraumatski ), tri sekundarna troakara prečnika 5 mm i jedan sekundarni troakar prečnika 10-12 mm i instrumenti za šivenje. Ukoliko je potrebno koristite i druge specijalizovane instrumente neophodne za izvođenje specifičnih hirurških zahvata. U postupku je vrlo bitno koristiti odgovarajucu opremu jer svaka improvizacija ili nedovoljna obucenost hirurga dovodi do komplikacija, sto često povećava I stepen konverzije iz laparoskopske u otvorenu hirursku tehniku.

U nasoj ordinaciji od 2018. godine je uvedena laparoskopska hirurgija kao standard, sto znači da se otvorena hirurgija koristi samo kod onih stanja gde se minimalno invazivnom tehnikom nemoze operacija uspesno uraditi.

Veoma bitan korak za uspešnost laparoskopske hirurške intervencije je ispitivanje podobnosti pacijenta za primenu laparoskopskih tehnika i obavezno pravljenje jednostavnog i jasnog protokola i plana za izvođenje laparoskopske intervencije. Indikacija za laparoskopsku operaciju se postavlja nakon uzimanja anamneze, kliničkog pregleda, laboratorijskih i ultrazvučnih ispitivanja pacijenta. Kontraindikacije za izvođenje minimalno invazivne hirurgije mogu biti apsolutne ili relativne. Apsolutne kontraindikacije su dijafragmatske hernije, sepsa i septički peritonitis, pacijenti sa hroničnim bolestim ili urođenim poremećajima srca ili pluća i patološka stanja koja mogu da se saniraju isključivo konvencionalnim hirurškim metodama. Relativne kontraindikacije su gojaznost, slabost opšteg zdravstvenog stanja (iscrpljenost pacijenta bolešću), ascites (mora se odstraniti slobodna tečnost pre intervencije), slabo ili sporo zgrušavanje krvi, telesna masa pacijenta manja od 1.2 kg (mali operativni prostor za manipulaciju, veličina instrumenta), prethodne hirurške intervencije u abdomenu gde se može uočiti jake priraslice nastale nakon klasične hirurske tehnike

Nekoliko dana pre izvođenja laparoskopske hirurške intervencije treba izvršiti procenu podobnosti pacijenta za laparoskopsku intervenciju. Tokom ove procene treba utvrditi da li postoje bolesti koje povećavaju anesteziološki i operativni rizik poput: hematoloških poremećaja (anemije, koagulopatije), kardiovaskularni poremećaji (miokardiopatija, infarkt miokarda u poslednjih 6 meseci, arterioskleroza), respiratorni (opstruktivno restriktivne bolesti pluća, akutne infekcije respiratornog trakta), digestivni (ciroza jetre, hiperbilirubinemija), urogenitalni (nefrotski sindrom, hronična bubrežna insuficijencija), endokrini (dijabetes melitus, hipertireoza, pothranjenost), imunološki (alergija na lekove i hranu, agamaglobulinemije), infektivni ( hepatitis).

Dan pre operacije pacijentu se treba uskratiti voda 6 sati, a hrana 12 sati odnosno veče pre laparoskopske intervencije. Ukoliko je potrebno dati odgovarajuće lekove za izbacivanje tečnosti. Na dan laparoskopske hirurške intervencije potrebno je izvršiti preoperativnu pripremu pacijenta koja se može razlikovati u zavisnosti od slučaja. Zajedničko za sve situacije je anesteziološka premedikacija pola sata pre operacije, pražnjenja mokraćne bešike, radi bolje vizuelizacije organa abdominalne šupljine i u cilju izbegavanja potencijalnog izlivanja urina. Adekvatno pozicioniranje pacijenta na specijalno dizajniranom hirurškom stolu adaptiranom za jednostavno pomeranje pozicije pacijenta tokom izvođenja laparoskopskih zahvata na malim životinjama. Brijanje i pranje preoperativnog polja antiseptičkim rastvorima. Postoperativni oporavak je najčešće veoma brz, bezbolan i pacijenti se obično potpuno oporave u roku od 1 sata.